Geskiedenis

Geskiedenis

‘n Gedenkboek met die eerste vytig jaar se gebeure en foto’s is by die skool beskikbaar. Kontak vir Lucia Dreyer – 021-869 8143.

Die ontstaan van die Hoër  Landbouskool Boland

Die Bolandse Landbou-Unie, voorheen die Landbou Unie van die Winterreënstreek, het hom reeds voor 1954 beywer vir die oprigting van ʼn Hoër Landbouskool in die Boland. Die stigting van ʼn Hoër Landbouskool in die Boland is vir die eerste keer in 1953 in beginsel goedgekeur deur die Administrateur, Dr. J.H.0. du Plessis.

In 1954 het die saak nuwe stukrag gekry toe ʼn konferensie te Malmesbury, met verteenwoordigers van die boereverenigings van Durbanville, Philadelphia, Malmesbury, Middel - Swartland, Hermon, Moorreesburg en Hopefield, oor hierdie aangeleentheid gehou is. Die konferensie het besluit om die bestuur van die Landbou Unie te versoek om hom baie sterk te beywer vir die oprigting van ʼn Hoër Landbouskool in die Boland.

Die bestuur het hierdie saak met erns aangepak en sy onderwyskomitee opdrag gegee om ʼn onderhoud in dié verband met die Superintendent-generaal van Onderwys, mnr. D.J. Liebenberg te voer. Uit die onderhoud, wat in 1955 gevoer is, het geblyk dat die S.G.0. die saak goedgesind is. Hy het onderneem om die versoek aan die Provinsiale Uitvoerende Komitee vir oorweging voor te lê.

In 1956 het die Departement van Onderwys die stigting van so ʼn skool in beginsel goedgekeur, en is die bestuur van die Winterreënstreek Landbou Unie versoek om ʼn geskikte plaas aan te beveel. Die bestuur het toe ʼn komitee aangestel om plase te besigtig en ʼn aanbeveling aan die bestuur voor te lê. Gemelde komitee het ʼn hele aantal plase in verskillende distrikte besoek en sorgvuldige oorweging aan die moontlikhede van almal gegee.

'n Hele aantal faktore is by die keuse van ʼn plaas in aanmerking geneem, waarvan die volgende die vernaamste was:

  • afstand vanaf 'n dorp;
  • beskikbaarheid van elektriese krag;
  • posgeriewe, bv. naby aan 'n poskantoor;
  • voldoende water vir huishoudelike gebruik asook vir besproeiing, of die moontlikheid om daarvoor voorsiening te maak;
  • moontlikheid om al die vernaamste boerderyvertakkinge, wat eie is aan die Winterreënstreek, op redelike groot skaal te kan beoefen;
  • dat die plaas groot genoeg moet wees om die boerderyvertakkinge op dieselfde skaal te beoefen as wat op plase in die streek die geval was;
  • Gerieflik geleë wees.

Die ou plaasdam met eende op die water.

Na deeglike ondersoek is die plaas "Langerug" vir die oprigting van die Hoër Landbouskool aanbeveel. In 1957 is verdere ondersoek na moontlike geskikte plase ingestel en lede van die Provinsiale Uitvoerende Komitee het ook sekere van die plase besoek. Eindelik is gedurende 1957 die plaas "Langerug" deur die Provinsiale Administrasie by mnr. F. Hauptfleisch vir die bedrag van R150 000,00 aangekoop. Die plaas is daarna vir drie jaar verhuur ten einde tyd te laat vir die nodige beplanning en oprigting van geboue.

Langerug, die opstalle soos wat dit was toe die Departement die plaas gekoop het. Die foto is ongeveer in 1940 deur 'n onbekende fotograaf geneem.

Die beplanning is opgedra aan 'n Komitee van die Unie, te wete dr. A.J. du Toit, mnre. J.E. de V. Loubser en W.D. de Waal, tesame met die inspekteur van landbou - onderwys, Dr. S.J.G. Hofmeyr.

Die lede van die eerste beplanningskomitee. v.l.n.r. Mnr W.D. de Waal, Dr S.J.G. Hofmeyr en Dr A.J. du Toit.

Die beplanning is gedurende 1958 afgehandel en in 1959 kon argitekte, Naude, Papendorf en Van der Merwe, aangestel word om die planne vir die geboue op te stel. In 1960 is ʼn aanvang met die bouwerk gemaak.

Naamgewing:

In 1960 is tydens een van die vele onderhoude met die S.G.0., 'n onderhoud oor hierdie aangeleentheid gevoer en by die geleentheid is die naam HOëR LANDBOUSKOOL BOLAND deur die Unie aanbeveel. Dit is deur die S.G.O. aanvaar.

Eerste Voorlopige Advieskomitee

In 1960 is die voormelde beplanningskomitee met toevoeging van Adv. P.R. de Villiers as ʼn voorlopige komitee benoem om die Departement met advies te bedien.

Eerste Sekretaris

Vanaf 1961 het die eerste sekretaris, Mnr. S.M. Olivier, by die skool diens aanvaar.

Eerste Plaasvoorman

In 1961 is die eerste plaasvoorman, mnr. F. Huysamen aangestel.

Eerste Superintendent

As eerste superintendent in die hostel is mnr. S.M. Olivier aangestel.

Eerste skoolhoof

In 1961 is ook 'n hoof vir die skool aangestel, naamlik mnr. C. du Toit (Vonk) van der Merwe, wat op daardie tydstip nog hoof was by die Hoër Landbouskool Augsburg.

Op 22 Januarie 1962 is die skool geopen. Dit het dus eintlik sewe jaar geduur ʼn die skool tot stand te bring.

Die nuwe skool begin: 22 Januarie 1962

Met 'n onderwyspersoneel uit verskeie oorde, nuut en vreemd vir mekaar en meeste ook nog onbekend met die organisasie en wese van landbouonderwys aan 'n Hoër Landbouskool, moes die hoof, mnr. Vonk van der Merwe 'n nuwe skool begin en ʼn fondament lê, om in die toekoms op te bou.

Die eerste personeel het uit die volgende persone bestaan:

Mnr. C. du T. v.d. Merwe - Skoolhoof (Beeste)
Mnr. J.A. Stofberg - Tale (Afrikaans)
Mnr. O.D. Roode - Tale (Engels)
Mnr. C .F. du Plessis - Landbou (Varke)
Mnr. J. Steyn - Landbou (Landerye/groente)
Mnr. S.W.B. v.d. Merwe - Landbou (Skape/Pluimvee)
Mnr. P.R. Smit - Plaasvoorman
Mnr. P.J. v.d. Merwe - Plaasvoorman
Mnr. F. Huysamen - Plaasvoorman
Mnr. A.J. Olivier Sekretaris

Die openingsfunksie is gehou in die lokaal wat tans as die landboutegnologie-werkswinkel diens doen. Benewens die eerste seuns, hul ouers en die personeel was ook lede van die eerste komitee en ander hoogwaardigheidsbekleërs teenwoordig.

Die atmosfeer en gees wat by hierdie plegtigheid geheers het, het geblyk uit die toespraak van mnr. Vonk van der Merwe, woordeliks weergegee uit die notas wat hy vir die geleentheid opgestel het:

"Ek kan begin deur te sê: En hoor jy die magtige dreuning!! Hoor die ou klok van Langerug - eintlik moet dit wees, LANGERUGGENS. Die ou klok LUI IN 'n wonderlike BEGIN Die BEGIN van die Hoër Landbouskool Boland. Die geboorte van die Hoër Landbouskool Boland. Watter geskiedkundige DAG! WATTER Wonderlike Geskiedkundige Oomblik!! 'n Ideaal is verwesenlik!! 'n Ideaal van so baie!! 'n Ideaal van my is verwesenlik!! En Goddank ek kan van vooraf saam met hierdie skool BEGIN!"